Fundusz Przeciwdziałania COVID-19
O co chodzi?
Fundusz powstał 31 marca 2020 roku jako państwowy fundusz celowy. 28 września 2023 roku NIK podała, że po 18 dniach zmieniono jego formę. Od tej pory prowadził go Bank Gospodarstwa Krajowego, poza sektorem finansów publicznych. Gospodarowanie środkami przestało podlegać ustawie o finansach publicznych i kontroli Sejmu przewidzianej dla ustaw budżetowych. NIK napisała, że narusza to jawność, przejrzystość, jedność i zupełność budżetu.
Prezes Rady Ministrów został, według Izby, organem faktycznie zarządzającym funduszem. NIK negatywnie oceniła jego nadzór. Mateusz Morawiecki był premierem w kontrolowanym okresie, od 1 kwietnia 2020 roku do 30 czerwca 2022 roku. Komunikat nie opisuje zarzutu karnego.
Cel w ustawie był na tyle ogólny, że z funduszu finansowano świadczenia zdrowotne, leki i sprzęt, a także drogi czy zakup śmieciarek. W drugiej połowie 2022 roku doszły dodatek węglowy, dodatki do niektórych źródeł ciepła, dodatek elektryczny i rekompensaty dla sprzedawców energii i gazu. Tę rozszerzoną praktykę NIK oceniła negatywnie. Jednocześnie napisała, że rozwiązania umożliwiły sfinansowanie ważnych zadań publicznych.
Wpływy wyniosły 110,4 mld zł w 2020 roku, 53,4 mld zł w 2021 roku i 39,2 mld zł w 2022 roku. Wydatki w latach 2020–2022 NIK podsumowała jako blisko 190 mld zł. W zestawieniu dysponentów suma wydatków to 184 636 mln zł. Obligacje funduszu nie powiększają państwowego długu publicznego liczonego według krajowej metodologii, bo fundusz jest poza sektorem finansów publicznych. Powiększają dług liczony metodą unijną. Wykup obligacji NIK umieściła w latach 2024–2040.
W ramach Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych do połowy 2022 roku rozdzielono 13 250 mln zł, w tym 6 670,2 mln zł w naborach bez konkursu i 6 579,8 mln zł w naborach konkursowych. NIK opisała pieniądze leżące na rachunkach beneficjentów, zanim ruszyły inwestycje, i co najmniej 200 mln zł kosztów pozyskania środków, które dysponenci potem zwrócili. Komunikat nie rozdziela tych naborów według partyjnej przynależności wójtów.
25 kwietnia 2023 roku Rada Ministrów w wieloletnim planie finansowym zapisała, że od 2024 roku budżet państwa ma przejąć finansowanie zadań funduszu. NIK uznała ten kierunek za oczekiwany.
Czego źródła nie potwierdzają
Blisko 190 mld zł nie jest kwotą wyprowadzoną ani zasądzoną szkodą. To suma wydatków funduszu w latach 2020–2022 według kontroli. Nabory bez konkursu w Rządowym Funduszu Inwestycji Lokalnych nie są w tym komunikacie wykazem gmin jednej partii.
Chronologia wydarzeń
Ustawa tworzy Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 jako państwowy fundusz celowy.
Po 18 dniach fundusz staje się funduszem w obsłudze Banku Gospodarstwa Krajowego, poza sektorem finansów publicznych.
Rada Ministrów w wieloletnim planie finansowym zapisuje, że od 2024 roku budżet ma przejąć finansowanie zadań funduszu.
NIK publikuje kontrolę za okres od 1 kwietnia 2020 roku do 30 czerwca 2022 roku. Wydatki w latach 2020–2022: blisko 190 mld zł.
Kto jest zamieszany?
Konsekwencje i co dalej
Kontrola nie jest postępowaniem karnym. NIK negatywnie oceniła nadzór prezesa Rady Ministrów. Komunikat nie opisuje zarzutu wobec Mateusza Morawieckiego.
Źródła
Zastrzeżenia
Do tego wpisu nie dopisano materiałów w dziale Zastrzeżenia.